Waarom slaan mannen? Dat is de centrale vraag van de voorstelling Waarom Mannen Slaan, die door Nederland tourt en op 21 februari te zien is in Leiden. De productie vond plaats bij Theater de Generator. De regie is in handen van Jurrien van Rheenen, die als doel heeft op theater in te zetten om verandering teweeg te brengen. Wij spraken Jurrien over haar inspiratie, haar research, deze heftige productie en natuurlijk over die ene vraag.

Nou vertel het maar, waarom slaan mannen?

‘Daar is natuurlijk niet één antwoord op. De voorstelling gaat over die vraag en wat de antwoorden erop zouden kunnen zijn. We kijken hoe de manier waarop wij kijken naar mannen en mannelijkheid invloed heeft op het feit dat zoveel geweld wordt gepleegd door mannen. Creëren wij die optie?’

Heftig onderwerp. Hoe kwam je op het idee om juist hierover een voorstelling te maken?

‘Ik wilde graag iets maken over geweld en sprak daarover met Ioana van De Generator. Zij wilde een avond organiseren over geweld tegen vrouwen en dus ben ik onderzoek gaan doen naar hoe het komt dat er zoveel geweld tegen vrouwen wordt gepleegd en hoe mensen dat geweld ervaren. Ik kon veel vinden over vrouwen als slachtoffers van geweld, maar heel weinig over hoe mannen in een gewelddadige staat van zijn terechtkomen en hoe ze dat ervaren. Ik ben agressors gaan interviewen en ben daar zonder oordeel ingestapt, puur met de vraag: wat ervaar je? De voorstelling hebben we vrijwel letterlijk op die interviews gebaseerd.’

Waar vond je geschikte personen om te interviewen?

‘We hebben samengewerkt met zorgcentrum De Waag en met vrouwenopvang Rosa Manus. Via hen kwamen we in contact met mensen om te interviewen. Dat was veilig, want de instellingen konden aangeven wie daar al klaar voor was. Ik heb diep ingezoomd bij mensen, zowel daders als slachtoffers, daar moesten ze wel klaar voor zijn. Bij Rosa Manus hebben we de voorstelling gespeeld voor slachtoffers en hulpverleners, die er veel in herkenden. Het is ingrijpend en ingewikkeld, dat maken we voelbaar.’

Ik zou me kunnen voorstellen dat je met al die verhalen en ervaringen nooit echt klaar bent, dat je de voorstelling oneindig kunt blijven aanpassen. Was dat lastig?

‘Een beetje wel. De eerste scène schetst waar het allemaal zou kunnen beginnen. Die scène wordt steeds aangepast, maar de rest van het stuk gaat over de ervaring van de agressor en die verandert minder, want het blijft zijn point of view op dat moment. Wat wel verandert is de manier waarop de acteurs het spelen. Zij leren, ervaren en durven steeds dichter bij zichzelf te komen.’

Je hebt besloten om te vertellen vanuit de geweld plegende man. Was dat een lastige keuze?

‘Dat had ik vrij snel besloten, vooral omdat ik zo weinig materiaal kon vinden over zijn ervaring. Dat is sindsdien wel een beetje veranderd, maar terwijl we de voorstelling maakten werd de hulp vooral gericht op de slachtoffers en zorgen dat zij niet opnieuw slachtoffer worden. Ik denk dat je veel meer naar de agressor moet kijken, want die moet een patroon doorbreken. Met deze voorstelling proberen we dat gesprek te openen. Je hebt iets gedaan wat echt niet kan, maar we moeten hier wel over kunnen praten. Zolang de man blijft herhalen, blijven ook de slachtoffers slachtoffers.’

Welke reactie verwacht je van het publiek?

‘Je ziet op het podium een situatie waarvan je bijna misselijk wordt en we proberen in het hoofd van de aanrichter te stappen. Dat kan heel heftig zijn. We hebben bijna altijd een randprogramma en vaak gaat dat over mannenemancipatie. De pyramide van geweld begint bijvoorbeeld bij vrouwen naroepen op straat, of vrouwen sletten noemen, en eindigt in verkrachting en moord. In die onderste laag kunnen we al zorgen dat het niet gebeurt. Geweld en agressie ervaren we allemaal, maar we praten er weinig over. Als we dat gesprek openen, dragen we bij aan de oplossing. Bewustzijn creëren, daarop richten we de randprogrammering op.’

Enerzijds is geweld van mannen tegen vrouwen van alle tijdens, anderzijds zijn de scheve verhoudingen tussen mannen en vrouwen in de maatschappij momenteel een hot topic. Hoe actueel is de voorstelling?

‘Het is helaas actueel. De #metoo beweging heeft op het gebied van seksueel geweld veel verschoven, maar het blijft zoveel voorkomen en de negatieve kanten van mannelijkheid zijn nog zo aanwezig. We proberen het publiek vooral persoonlijk te benaderen om vanuit daar het structurele en systematische geweld dat gepleegd wordt door mannen te bespreken.’

Hoe is het voor jou om iedere dag met dit zware onderwerp bezig te zijn, kun je dat soms ook loslaten?

‘Het maken en de eerste paar voorstellingen zijn alweer een tijd geleden, maar gister bij de repetitie merkte ik dat het toch wel heftig is. Dit geweld overkomt zoveel mensen, in de zaal zit bijna altijd iemand die het zelf heeft meegemaakt. Dat is naar, maar het toont ook wel weer aan hoe urgent het is om hier met elkaar over te spreken. Het stuk is geslaagd wanneer het gesprek geopend is en persoonlijk is geworden.’

Waarom Mannen Slaan is op 21 februari te zien in Theater de Generator

Andere berichten